• जैनकोष
    जैनकोष
  • Menu
  • Main page
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • What links here
    • Related changes
    • Special pages
    • Printable version
    • Permanent link
    • Page information
    • Recent changes
    • Help
    • Create account
    • Log in
Shivir Banner

जैन शब्दों का अर्थ जानने के लिए किसी भी शब्द को नीचे दिए गए स्थान पर हिंदी में लिखें एवं सर्च करें

 Actions
  • Page
  • Discussion
  • View source
  • View history

प्रवृत्ति

From जैनकोष



  1. प्रवृत्ति
    न्यायदर्शन सूत्र/उत्थानिका /1/1/1/1/5 तस्य (ज्ञातुः) ईप्साजिहासाप्रयुक्तस्य समीहा प्रवृत्तिरित्युच्यते । = (प्रमाण से किसी वस्तु को जानकर) ज्ञाता के पाने या छोड़ने की इच्छासहित चेष्टा का नाम प्रवृत्ति है ।
  2. प्रवृत्ति के भेद व उनके लक्षण
    न्यायदर्शन सूत्र/टी./1/1/2/8/6 त्रिविधा चास्य शास्त्रस्य प्रवृत्तिरुद्देशो लक्षणं परीक्षा चेति । तत्र नामधेयेन पदार्थमात्रस्याभिधानमुद्देशः तत्रोद्दिष्टस्य तत्त्वव्यवच्छेद को धर्मो लक्षणम् । लक्षितस्य यथालक्षणमुपापद्यते न वेति प्रमाणैरवधारणं परीक्षा । = शास्त्र की प्रवृत्ति तीन प्रकार की है - जैसे उद्देश्य, लक्षण और परीक्षा, इनमें से पदार्थों के नाममात्र कथन को उद्देश्य कहते हैं । उद्दिष्ट पदार्थ के अयथार्थ बोध के निवारण करने वाले धर्म को लक्षण कहते हैं । उद्दिष्ट पदार्थ के जो लक्षण किये गये हैं, वे ठीक हैं या नहीं, इसको प्रमाण द्वारा निश्चय कर धारण करने को परीक्षा कहते हैं ।
  • प्रवृत्ति में निवृत्ति अंश - देखें संवर - 2.4
  • प्रवृत्ति व निवृत्ति से अतीत भूमिका ही व्रत है - देखें व्रत - 3.9


पूर्व पृष्ठ

अगला पृष्ठ

Retrieved from "https://www.jainkosh.org/w/index.php?title=प्रवृत्ति&oldid=126860"
Categories:
  • प
  • द्रव्यानुयोग
JainKosh

जैनकोष याने जैन आगम का डिजिटल ख़जाना ।

यहाँ जैन धर्म के आगम, नोट्स, शब्दकोष, ऑडियो, विडियो, पाठ, स्तोत्र, भक्तियाँ आदि सब कुछ डिजिटली उपलब्ध हैं |

Quick Links

  • Home
  • Dictionary
  • Literature
  • Kaavya Kosh
  • Study Material
  • Audio
  • Video
  • Online Classes

Other Links

  • This page was last edited on 27 November 2023, at 15:15.
  • Privacy policy
  • About जैनकोष
  • Disclaimers
© Copyright Jainkosh. All Rights Reserved
  • Powered by MediaWiki