• जैनकोष
    जैनकोष
  • Menu
  • Main page
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • What links here
    • Related changes
    • Special pages
    • Printable version
    • Permanent link
    • Page information
    • Recent changes
    • Help
    • Create account
    • Log in

जैन शब्दों का अर्थ जानने के लिए किसी भी शब्द को नीचे दिए गए स्थान पर हिंदी में लिखें एवं सर्च करें

Help
 Actions
  • Page
  • Discussion
  • View source
  • View history

गणित I.3: Difference between revisions

From जैनकोष

Revision as of 16:22, 19 August 2020 (view source)
Maintenance script (talk | contribs)
(Imported from text file)
← Older edit
Revision as of 14:39, 20 September 2020 (view source)
Maintenance script (talk | contribs)
(Imported from text file)
Newer edit →
Line 13: Line 13:
     <td width="160" valign="top" class="HindiText"><br />
     <td width="160" valign="top" class="HindiText"><br />
       व्यकलन (घटाना)         </td>
       व्यकलन (घटाना)         </td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: <img src="JSKHtmlSample_clip_image002_0048.gif" alt="" width="6" height="30" /> </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: [[File:JSKHtmlSample_clip_image002_0048.gif ]] </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">गुणा     </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">गुणा     </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: XI </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: XI </p></td>
Line 19: Line 19:
   <tr>
   <tr>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">संकलन (जोड़ना)          </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">संकलन (जोड़ना)          </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: <img src="JSKHtmlSample_clip_image004_0011.gif" alt="" width="8" height="24" /></p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: [[File:JSKHtmlSample_clip_image004_0011.gif ]]</p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">मूल      </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">मूल      </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: मू.</p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: मू.</p></td>
Line 31: Line 31:
   <tr>
   <tr>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">एक घाट           </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">एक घाट           </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: 1<img src="JSKHtmlSample_clip_image006_0013.gif" alt="" width="10" height="30" /></p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: 1[[File:JSKHtmlSample_clip_image006_0013.gif ]]</p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">प्रथम वर्गमूल    </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">प्रथम वर्गमूल    </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: मू1</p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: मू1</p></td>
Line 37: Line 37:
   <tr>
   <tr>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">किंचिदधिक      </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">किंचिदधिक      </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: <img src="JSKHtmlSample_clip_image008_0013.gif" alt="" width="11" height="35" /></p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: [[File:JSKHtmlSample_clip_image008_0013.gif ]]</p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">द्वितीय वर्गमूल           </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">द्वितीय वर्गमूल           </p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: मू2</p></td>
     <td width="160" valign="top"><p class="HindiText">: मू2</p></td>
Line 91: Line 91:
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">सागर की अ.छे  </p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">सागर की अ.छे  </p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: पल्य की अर्धच्छेद+संख्यात  </p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: पल्य की अर्धच्छेद+संख्यात  </p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: <img src="JSKHtmlSample_clip_image010_0009.gif" alt="" width="9" height="28" /></p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: [[File:JSKHtmlSample_clip_image010_0009.gif ]]</p></td>
   </tr>
   </tr>
   <tr>
   <tr>
Line 111: Line 111:
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">प्रतरांगुल की व.श.</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">प्रतरांगुल की व.श.</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=सूच्यंगुल की व.श.+1</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=सूच्यंगुल की व.श.+1</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: <img src="JSKHtmlSample_clip_image012_0021.gif" alt="" width="17" height="38" /></p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: [[File:JSKHtmlSample_clip_image012_0021.gif ]]</p></td>
   </tr>
   </tr>
   <tr>
   <tr>
Line 126: Line 126:
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">जगश्रेणी की अ.छे</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">जगश्रेणी की अ.छे</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=पल्य की अ.छे÷असं/अथवा तीहि प्रमाण विरलन    राशि, ताके आगे घनांगुल की अ.छे का गुणकार जानना।          </p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=पल्य की अ.छे÷असं/अथवा तीहि प्रमाण विरलन    राशि, ताके आगे घनांगुल की अ.छे का गुणकार जानना।          </p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText"><img src="JSKHtmlSample_clip_image014_0008.gif" alt="" width="57" height="40" />   <img src="JSKHtmlSample_clip_image016_0006.gif" alt="" width="4" height="22" />या वि छे छे3</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">[[File:JSKHtmlSample_clip_image014_0008.gif ]]   [[File:JSKHtmlSample_clip_image016_0006.gif ]]या वि छे छे3</p></td>
   </tr>
   </tr>
   <tr>
   <tr>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">जगश्रेणी की व.श.</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">जगश्रेणी की व.श.</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=(घनांगुल की व.श. + ज. परीता2)    x</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=(घनांगुल की व.श. + ज. परीता2)    x</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: <img src="JSKHtmlSample_clip_image018_0004.gif" alt="" width="46" height="56" /></p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: [[File:JSKHtmlSample_clip_image018_0004.gif ]]</p></td>
   </tr>
   </tr>
   <tr>
   <tr>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">जगप्रतर की अ.छे</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">जगप्रतर की अ.छे</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=जगश्रेणी की अ.छे×2</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=जगश्रेणी की अ.छे×2</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: [<img src="JSKHtmlSample_clip_image020_0002.gif" alt="" width="49" height="25" /></p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: [[[File:JSKHtmlSample_clip_image020_0002.gif ]]</p></td>
   </tr>
   </tr>
   <tr>
   <tr>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">जगप्रतर की व.श</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">जगप्रतर की व.श</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=जगश्रेणी की व.श+1</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=जगश्रेणी की व.श+1</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: <img src="JSKHtmlSample_clip_image022_0000.gif" alt="" width="57" height="74" /></p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: [[File:JSKHtmlSample_clip_image022_0000.gif ]]</p></td>
   </tr>
   </tr>
   <tr>
   <tr>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">घनलोक की अ.छे</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">घनलोक की अ.छे</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=सूच्यंगुल की अ.छे×3</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=सूच्यंगुल की अ.छे×3</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: <img src="JSKHtmlSample_clip_image024_0000.gif" alt="" width="45" height="23" />          </p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: [[File:JSKHtmlSample_clip_image024_0000.gif ]]          </p></td>
   </tr>
   </tr>
   <tr>
   <tr>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">घनलोक की व.श.</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">घनलोक की व.श.</p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=जातै द्विरूप वर्ग धाराविषै जेते स्थान    गये जगश्रेणी हो है, तेते ही स्थान गये द्विरूप घनधारा विषै घनलोक हो है।  </p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">=जातै द्विरूप वर्ग धाराविषै जेते स्थान    गये जगश्रेणी हो है, तेते ही स्थान गये द्विरूप घनधारा विषै घनलोक हो है।  </p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: <img src="JSKHtmlSample_clip_image018_0005.gif" alt="" width="46" height="56" /></p></td>
     <td width="213" valign="top"><p class="HindiText">: [[File:JSKHtmlSample_clip_image018_0005.gif ]]</p></td>
   </tr>
   </tr>
</table>
</table>

Revision as of 14:39, 20 September 2020



  1. गणित की प्रक्रियाओं की अपेक्षा सहनानियाँ
    1. परिकर्माष्टक की अपेक्षा सहनानियाँ
      (गो.सा./जी.का./की अर्थ संदृष्टि)
      नोट—यहाँ ‘x’ को सहनानी का अंग न समझना। केवल आँकड़ों का अवस्थान दर्शाने को ग्रहण किया है।

व्यकलन (घटाना)        

: File:JSKHtmlSample clip image002 0048.gif 

गुणा    

: XI

संकलन (जोड़ना)         

: File:JSKHtmlSample clip image004 0011.gif

मूल     

: मू.

किंचिदून          

: x‒

वर्ग मूल           

: व.मू.

एक घाट          

: 1File:JSKHtmlSample clip image006 0013.gif

प्रथम वर्गमूल   

: मू1

किंचिदधिक     

: File:JSKHtmlSample clip image008 0013.gif

द्वितीय वर्गमूल          

: मू2

संकलने में एक दो तीन आदि राशियाँ

: ।,।।, ।।।

घनमूल

: घमू   

ऋण राशि        

: x.

विरलन राशि   

: वि.

पाँच घाट लक्ष या ल5

: ल 5

(विशेष देखो गणित/II/1)

    1. लघुरिक्थ गणित की अपेक्षा सहनानियाँ
      (गो.सा./जी.का./की अर्थ संदृष्टि)

संकेत—अ.छे   

: अर्धच्छेद राशि           

 

व.श.

: वर्ग शलाका राशि       

 

पल्य की अर्धच्छेद राशि          

: log2 of पल्य 

: प2 (गो.क/पृ 336)‒छे  

पल्य की व.श. (जघन्य वर्गणा)

: log log2 of पल्य       

: व       

सागर की अ.छे 

: पल्य की अर्धच्छेद+संख्यात 

:

सूच्यंगुल की अ.छे       

=(पल्य की अर्धच्छेद राशि)2

 छे छे   

सूच्यंगुल की व.श.

=पल्य की व.श.×2

: व2     

प्रतरांगुल की अ.छे

=सूच्यंगुल की अ.छे×2

: छे छे2

प्रतरांगुल की व.श.

=सूच्यंगुल की व.श.+1

: File:JSKHtmlSample clip image012 0021.gif

घनांगुल की अ.छे.

=सूच्यंगुल की अ.छे.×3

: छे छे3

घनांगुल की व.श.

=(जातै द्विरूप वर्गधारा विषै जेते स्थान गये सूच्यंगुल हो है तेते ही स्थान गये द्विरूप घन धारा विषै घनांगुल हो है

: व2

जगश्रेणी की अ.छे

=पल्य की अ.छे÷असं/अथवा तीहि प्रमाण विरलन राशि, ताके आगे घनांगुल की अ.छे का गुणकार जानना।         

File:JSKHtmlSample clip image014 0008.gif   या वि छे छे3

जगश्रेणी की व.श.

=(घनांगुल की व.श. + ज. परीता2) x

:

जगप्रतर की अ.छे

=जगश्रेणी की अ.छे×2

: [[[File:JSKHtmlSample_clip_image020_0002.gif ]]

जगप्रतर की व.श

=जगश्रेणी की व.श+1

: File:JSKHtmlSample clip image022 0000.gif

घनलोक की अ.छे

=सूच्यंगुल की अ.छे×3

: File:JSKHtmlSample clip image024 0000.gif         

घनलोक की व.श.

=जातै द्विरूप वर्ग धाराविषै जेते स्थान गये जगश्रेणी हो है, तेते ही स्थान गये द्विरूप घनधारा विषै घनलोक हो है। 

:

    1. श्रेणी गणित की अपेक्षा सहनानियाँ
      (गो.सा./जी.का./की अर्थ संदृष्टि)

एकगुणहानि    

: 8

एक गुणहानि विषै स्पर्धक       

: 9

ड्योढ़ गुणहानि 

: 12

दो गुणहानि (निषेकाहार)          

: 16

नाना गुणहानि 

: ना     

किंचिदून ड्योढ़ (द्वयर्ध.) गुणहानि गुणित समयप्रबद्ध       

: ∂12᳢

उत्कृष्ट समयप्रबद्ध     

: स32

    1. षट्गुणहानि की अपेक्षा सहनानियाँ
      (गो.सा./जी.का./की अर्थ संदृष्टि)

अनंतभाग     

: उ       

संख्यातगुण

: 6

असंख्यात भाग           

: 4

असंख्यातगुण 

: 7

संख्यातभाग

: 5

अनंत गुण     

: 8


पूर्व पृष्ठ

अगला पृष्ठ

Retrieved from "https://www.jainkosh.org/w/index.php?title=गणित_I.3&oldid=68888"
Categories:
  • Pages with broken file links
  • ग
JainKosh

जैनकोष याने जैन आगम का डिजिटल ख़जाना ।

यहाँ जैन धर्म के आगम, नोट्स, शब्दकोष, ऑडियो, विडियो, पाठ, स्तोत्र, भक्तियाँ आदि सब कुछ डिजिटली उपलब्ध हैं |

Quick Links

  • Home
  • Dictionary
  • Literature
  • Kaavya Kosh
  • Study Material
  • Audio
  • Video
  • Online Classes

Other Links

  • This page was last edited on 20 September 2020, at 14:39.
  • Privacy policy
  • About जैनकोष
  • Disclaimers
© Copyright Jainkosh. All Rights Reserved
  • Powered by MediaWiki