• जैनकोष
    जैनकोष
  • Menu
  • Main page
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • What links here
    • Related changes
    • Special pages
    • Printable version
    • Permanent link
    • Page information
    • Recent changes
    • Help
    • Create account
    • Log in

जैन शब्दों का अर्थ जानने के लिए किसी भी शब्द को नीचे दिए गए स्थान पर हिंदी में लिखें एवं सर्च करें

 Actions
  • ग्रन्थ
  • Discussion
  • View source
  • View history

ग्रन्थ

ग्रन्थ:पंचास्तिकाय संग्रह-सूत्र - गाथा 35 - समय-व्याख्या

From जैनकोष



ण कदाचिवि उप्पण्णो जम्हा कज्जं ण तेण सो सिद्धो । (35)

उप्पादेदि ण किंचिवि कारणमिह तेण ण स होहि ॥36॥

अर्थ: 

वे सिद्ध किसी से भी उत्पन्न नहीं हुए हैं, अत: कार्य नहीं हैं; तथा किसी को भी उत्पन्न नहीं करते, अत: वे कारण भी नहीं हैं ।

समय-व्याख्या: 

सिद्धस्‍य कार्यकारणभावनिरासोऽयम् । यथा शरीरी जीवो भावकर्मरूपयात्‍मपरिणामसंतत्‍या द्रव्‍यकर्मरूपया च पुद्गलपरिणामसन्‍तत्‍या कारणभूतया तेन तेन देवमनुष्‍यतिर्यग्‍नारकरूपेण कार्यभूत उत्‍पद्यते, न तथा सिद्धरूपेणापीति । सिद्धो ह्युभयकर्मक्षये स्‍वयमुत्‍पद्यमानो नान्‍यत: । कुतश्चिदुत्‍पद्यत इति । तथैव च स एव संसारी भावकर्मरूपामात्‍मपरिणामसंततिं द्रव्‍यकर्मरूपां च पुद्गलपरिणामसंततिं कायभूतां कारणभूतत्‍वेन निर्वर्तयन् तानि तानि देवमनुष्‍यतिर्यग्‍नारकरूपाणि कार्याण्‍युत्‍पादयत्‍यात्मनो न तथा सिद्धरूपमपीति । सिद्धो ह्युभयकर्मक्षये स्‍वयमात्‍मानमुत्‍पादयन्नान्‍यत्किञ्चि‍दुत्‍पादयति ॥३५॥

समय-व्याख्या हिंदी : 

यह, सिद्ध को कार्य-कारण-भाव होने का निरास है (सिद्ध-भगवान को कार्यपना और कारणपना होने का निराकरण / खण्डन है) ।

जिस प्रकार संसारी जीव कारण-भूत ऐसी भाव-कर्म-रूप आत्म-परिणाम-सन्तति और द्रव्य-कर्म-रूप पुद्गल-परिणाम-सन्तति द्वारा उन-उन देव-मनुष्य-तिर्यंच-नारक के रूप में कार्य-भूत-रूप से उत्पन्न होता है, उसी प्रकार सिद्ध-रूप से भी उत्पन्न होता है -- ऐसा नहीं है; (और) सिद्ध वास्तव में, दोनों कर्मों का क्षय होने पर, स्वयं (सिद्ध-रूप से) उत्पन्न होते हुए अन्य किसी कारण से (भाव-कर्म से या द्रव्य-कर्म से) उत्पन्न नहीं होते ।

पुनश्च, जिस प्रकार वही संसारी (जीव) कारण-भूत होकर कार्य-भूत ऐसी भाव-कर्म-रूप आत्म-परिणाम-सन्तति और द्रव्य-कर्म-रूप पुद्गल-परिणाम-सन्तति रचता हुआ कार्य-भूत ऐसे वे-वे देव-मनुष्य-तिर्यंच-नारक के रूप में अपने में उत्पन्न करता है, उसी प्रकार सिद्ध का रूप भी (अपने में) उत्पन्न करता है -- ऐसा नहीं है; (और) सिद्ध वास्तव में, दोनों कर्मों का क्षय होने पर, स्वयं अपने को (सिद्ध-रूप से) उत्पन्न करते हुए अन्य कुछ भी (भाव-द्रव-कर्म-स्वरूप अथवा देवादि-स्वरूप कार्य) उत्पन्न नहीं करते ॥३५॥

पूर्व पृष्ठ

अगला पृष्ठ

इसी गाथा की तात्पर्य-वृत्ति टीका

समय-व्याख्या अनुक्रमणिका

Retrieved from "https://www.jainkosh.org/w/index.php?title=ग्रन्थ:पंचास्तिकाय_संग्रह-सूत्र_-_गाथा_35_-_समय-व्याख्या&oldid=115679"
JainKosh

जैनकोष याने जैन आगम का डिजिटल ख़जाना ।

यहाँ जैन धर्म के आगम, नोट्स, शब्दकोष, ऑडियो, विडियो, पाठ, स्तोत्र, भक्तियाँ आदि सब कुछ डिजिटली उपलब्ध हैं |

Quick Links

  • Home
  • Dictionary
  • Literature
  • Kaavya Kosh
  • Study Material
  • Audio
  • Video
  • Online Classes

Other Links

  • This page was last edited on 30 June 2023, at 13:26.
  • Privacy policy
  • About जैनकोष
  • Disclaimers
© Copyright Jainkosh. All Rights Reserved
  • Powered by MediaWiki