• जैनकोष
    जैनकोष
  • Menu
  • Main page
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • What links here
    • Related changes
    • Special pages
    • Printable version
    • Permanent link
    • Page information
    • Recent changes
    • Help
    • Create account
    • Log in

जैन शब्दों का अर्थ जानने के लिए किसी भी शब्द को नीचे दिए गए स्थान पर हिंदी में लिखें एवं सर्च करें

 Actions
  • ग्रन्थ
  • Discussion
  • View source
  • View history

ग्रन्थ

ग्रन्थ:रत्नकरंड श्रावकाचार - श्लोक 13

From जैनकोष



सम्प्रतिनिर्विचिकित्सागुणंसम्यग्दर्शनस्यप्ररूपयन्नाह --


स्वभावतोऽशुचौ काये, रत्नत्रयपवित्रिते
निर्जुगुप्सा गुणप्रीति-र्मता निर्विचिकित्सिता ॥13॥


टीका: 

निर्विचिकित्सतामता अभ्युपगता । कासौ ? निजुर्गुप्सा विचिकित्साभाव: । क्व ? काये । किंविशिष्टे ? स्वभावतोऽशुचौ स्वरूपेणापवित्रिते । इत्थम्भूतेऽपिकाये रत्नत्रयपवित्रिते रत्नत्रयेणपवित्रितेपूज्यतांनीते । कुतस्तथाभूतेनिर्जुगुप्साभवतीत्याह - गुणप्रीति: यतोगुणेन-रत्नत्रयाधारभूत-मुक्तिसाधकत्वलक्षणेन-प्रीतिर्मनुष्य-शरीरमेवेदं-मोक्षसाधकंनान्यद्देवादि-शरीर-मित्यनुराग: । ततस्तत्रनिर्जुगुप्सेति ॥१३॥




अब सम्यग्दर्शन के निर्विचिकित्सा गुण का निरूपण करते हुए कहते हैं --




स्वभावतोऽशुचौ काये, रत्नत्रयपवित्रिते

निर्जुगुप्सा गुणप्रीति-र्मता निर्विचिकित्सिता ॥13॥


टीकार्थ:

निर्गता विचिकित्सा यस्मात् स: निर्विचिकित्स:, तस्य भावो निर्विचिकित्सा विचिकित्सा ग्लानि को कहते हैं । जो ग्लानि से रहित है वह निर्विचिकित्स है । उसका जो भाव है, वह निर्विचिकित्सता है । मानव का यह शरीर स्वभाव से ही अपवित्र है । क्योंकि माता-पिता के रज-वीर्य-रूप अशुद्ध धातु से निर्मित होने के कारण अपवित्र है । किन्तु यह अपवित्र शरीर भी सम्यग्दर्शन, सम्यग्ज्ञान और सम्यक्चारित्र-रूप रत्नत्रय के द्वारा पवित्रता, पूज्यता को प्राप्त कराया जाता है । ऐसे शरीर में रत्नत्रय-रूप गुण के कारण प्रीति होती है । क्योंकि यह मनुष्य का शरीर ही रत्नत्रय की आधार-भूत मुक्ति का साधक बनता है । अन्य देवतादिक का शरीर मोक्ष का साधक नहीं हो सकता । इस विशिष्ट गुण के कारण गुणों में जो ग्लानि रहित प्रीति होती है, वह निर्विचिकित्सा नामक अंग है ।



पूर्व पृष्ठ

अगला पृष्ठ

रत्नकरंड श्रावकाचार अनुक्रमणिका

Retrieved from "https://www.jainkosh.org/w/index.php?title=ग्रन्थ:रत्नकरंड_श्रावकाचार_-_श्लोक_13&oldid=102401"
JainKosh

जैनकोष याने जैन आगम का डिजिटल ख़जाना ।

यहाँ जैन धर्म के आगम, नोट्स, शब्दकोष, ऑडियो, विडियो, पाठ, स्तोत्र, भक्तियाँ आदि सब कुछ डिजिटली उपलब्ध हैं |

Quick Links

  • Home
  • Dictionary
  • Literature
  • Kaavya Kosh
  • Study Material
  • Audio
  • Video
  • Online Classes

Other Links

  • This page was last edited on 2 November 2022, at 21:30.
  • Privacy policy
  • About जैनकोष
  • Disclaimers
© Copyright Jainkosh. All Rights Reserved
  • Powered by MediaWiki