• जैनकोष
    जैनकोष
  • Menu
  • Main page
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • What links here
    • Related changes
    • Special pages
    • Printable version
    • Permanent link
    • Page information
    • Recent changes
    • Help
    • Create account
    • Log in

जैन शब्दों का अर्थ जानने के लिए किसी भी शब्द को नीचे दिए गए स्थान पर हिंदी में लिखें एवं सर्च करें

 Actions
  • ग्रन्थ
  • Discussion
  • View source
  • View history

ग्रन्थ

ग्रन्थ:रत्नकरंड श्रावकाचार - श्लोक 144

From जैनकोष



इदानीमारम्भविनिवृत्तिगुणंश्रावकस्यप्रतिपादयन्नाह --


सेवाकृषिवाणिज्य-प्रमुखादारम्भतो व्युपरमति
प्राणातिपातहेतोर्योऽसावारम्भ-विनिवृत्त: ॥144॥


टीका: 

योव्युपारमतिविशेषेणउपरत: व्यापारेभ्य: आसमन्तात्जायतेअसावारम्भविनिवृत्तोभवति । कस्मात् ? आरम्भत: । कथम्भूतात् ? सेवाकृषिवाणिज्या: प्रमुखाआद्यायस्यतस्मात् । कथम्भूतात् ? प्राणातिपातहेतो: प्राणानामतिपातोवियोजनंतस्यहेतो: कारणभूतात् । अनेनस्नपनदानपूजादिविधानाद्यारभादुपरतिर्निराकृतातस्यप्राणातिपातहेतुत्वाभावात्प्राणिपीडापरिहारेणैवतत्सम्भवात् । वाणिज्याद्यारम्भादपितथासम्भवस्तर्हिविनिवृत्तिर्नस्यादित्यपिप्राणिपीडाहेतोरेवतदारम्भात्निवृत्तस्यश्रावकस्यारम्भविनिवृत्तगुणसम्पन्नतोपपत्ते: ॥




आरम्भ त्याग प्रतिमा




सेवाकृषिवाणिज्य-प्रमुखादारम्भतो व्युपरमति

प्राणातिपातहेतोर्योऽसावारम्भ-विनिवृत्त: ॥144॥


टीकार्थ:

जो आरम्भादि से सब ओर से निवृत्त होता है, वह आरम्भनिवृत्त कहलाता है । आरम्भ में नौकरी खेती तथा व्यापार आदि प्रमुख हैं । आरम्भादि का त्याग क्यों किया जाता है ? इसके समाधान में 'प्राणातिपातहेतो:' यह हेत्वर्थक विशेषण दिया है कि जो आरम्भ प्राणघात का कारण है, इसलिए इससे निवृत्त होना चाहिए । इस विशेषण के देने से यह सिद्ध हो जाता है कि आरम्भत्याग प्रतिमाधारी श्रावक अभिषेक, दान-पूजन आदि के लिए आरम्भ कर सकता है । उससे निवृत्त नहीं हो सकता, क्योंकि यह प्राणघात का कारण नहीं है, यह कार्य प्राणिहिंसा को बचाकर ही किया जाता है । यहाँ पर प्रश्र हो सकता है कि जिस व्यापारादि में हिंसा नहीं होती, उसे वह कर सकता है क्या ? इसके उत्तर में कहा है कि ऐसे आरम्भ से उसकी निवृत्ति न हो, यह हमें अनिष्ट नहीं है, क्योंकि जो आरम्भ प्राणिपीड़ा का हेतु है, उससे निवृत्त होने वाले श्रावक के यह आरम्भत्याग प्रतिमा होती है ।



पूर्व पृष्ठ

अगला पृष्ठ

रत्नकरंड श्रावकाचार अनुक्रमणिका

Retrieved from "https://www.jainkosh.org/w/index.php?title=ग्रन्थ:रत्नकरंड_श्रावकाचार_-_श्लोक_144&oldid=102406"
JainKosh

जैनकोष याने जैन आगम का डिजिटल ख़जाना ।

यहाँ जैन धर्म के आगम, नोट्स, शब्दकोष, ऑडियो, विडियो, पाठ, स्तोत्र, भक्तियाँ आदि सब कुछ डिजिटली उपलब्ध हैं |

Quick Links

  • Home
  • Dictionary
  • Literature
  • Kaavya Kosh
  • Study Material
  • Audio
  • Video
  • Online Classes

Other Links

  • This page was last edited on 2 November 2022, at 21:30.
  • Privacy policy
  • About जैनकोष
  • Disclaimers
© Copyright Jainkosh. All Rights Reserved
  • Powered by MediaWiki