• जैनकोष
    जैनकोष
  • Menu
  • Main page
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • What links here
    • Related changes
    • Special pages
    • Printable version
    • Permanent link
    • Page information
    • Recent changes
    • Help
    • Create account
    • Log in

जैन शब्दों का अर्थ जानने के लिए किसी भी शब्द को नीचे दिए गए स्थान पर हिंदी में लिखें एवं सर्च करें

 Actions
  • Page
  • Discussion
  • View source
  • View history

प्रतिज्ञाविरोध

From जैनकोष



न्यायदर्शन सूत्र/ मू.व टी./5/2/4/311 प्रतिज्ञाहेत्वोर्विरोधः प्रतिज्ञाविरोधः।4। गुणव्यतिरिक्तद्रव्यमिति प्रतिज्ञा । रूपादितोऽर्थांतरस्यानुपलब्धेरिति हेतुः सोऽयं प्रतिज्ञाहेत्वोर्विरोधः कथं यदि गुणव्यतिरिक्तं द्रव्यं रूपादिभ्योऽर्थांतरस्यानुपलब्धिर्नोपपद्यते । रूपादिभ्योऽर्थांतरस्यानुपलब्धिः गुणव्यतिरिक्तं द्रव्यमिति नोपपद्यते गुणव्यतिरिक्तं च द्रव्यं रूपादिभ्यश्चार्थांतरस्यानुपलब्धिरिति विरुध्यते ब्याहन्यते न संभवतीति । = प्रतिज्ञावाक्य और हेतुवाक्य का विरोध हो जाना प्रतिज्ञाविरोध है ।4। द्रव्य, गुण से भिन्न है यह प्रतिज्ञा हुई और रूपादिकों से अर्थांतर की अनुपलब्धि होने से, यह हेतु है । ये परस्पर विरोधी हैं क्योंकि जो द्रव्य गुण से भिन्न है, तो रूपादिकों से भिन्न अर्थ की अनुपलब्धि इस प्रकार कहना ठीक नहीं होता है । और जो रूप आदिकों से भिन्न अर्थ की अनुपलब्धि हो तो ‘गुण से भिन्न द्रव्य’ ऐसा कहना नहीं बनता है । इसको प्रतिज्ञाविरोध नामक निग्रहास्थान कहते हैं । ( श्लोकवार्तिक 4/ न्या.142/359/22 में इस पर चर्चा )।


पूर्व पृष्ठ

अगला पृष्ठ

Retrieved from "https://www.jainkosh.org/w/index.php?title=प्रतिज्ञाविरोध&oldid=121048"
Categories:
  • प
  • द्रव्यानुयोग
JainKosh

जैनकोष याने जैन आगम का डिजिटल ख़जाना ।

यहाँ जैन धर्म के आगम, नोट्स, शब्दकोष, ऑडियो, विडियो, पाठ, स्तोत्र, भक्तियाँ आदि सब कुछ डिजिटली उपलब्ध हैं |

Quick Links

  • Home
  • Dictionary
  • Literature
  • Kaavya Kosh
  • Study Material
  • Audio
  • Video
  • Online Classes

Other Links

  • This page was last edited on 17 November 2023, at 22:21.
  • Privacy policy
  • About जैनकोष
  • Disclaimers
© Copyright Jainkosh. All Rights Reserved
  • Powered by MediaWiki