• जैनकोष
    जैनकोष
  • Menu
  • Main page
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • Home
    • Dictionary
    • Literature
    • Kaavya Kosh
    • Study Material
    • Audio
    • Video
    • Online Classes
    • What links here
    • Related changes
    • Special pages
    • Printable version
    • Permanent link
    • Page information
    • Recent changes
    • Help
    • Create account
    • Log in

जैन शब्दों का अर्थ जानने के लिए किसी भी शब्द को नीचे दिए गए स्थान पर हिंदी में लिखें एवं सर्च करें

 Actions
  • Page
  • Discussion
  • View source
  • View history

सांतर निरंतर वर्गणा

From जैनकोष

षट्खण्डागम 14/5, 6/सूत्र/पृष्ठ कम्मइयदव्ववग्गणाणमुवरि धुवक्खंधदव्ववग्गणा णाम । (88/63) । धुवक्खंधदव्व-वग्गणाणमुवरि सांतरणिरं तरदव्ववग्गणा णाम । (89/64) । सांतरणिरंतरदव्ववग्गणाणमुवरि धुवसुण्णवग्गणा णाम । (90/65) । = कार्मण द्रव्यवर्गणाओं के ऊपर ध्रुवस्कंध द्रव्यवर्गणा है । (88/63) । ध्रुवस्कंध द्रव्यवर्गणाओं के ऊपर सांतरनिरंतर द्रव्यवर्गणा है । (89/64) । सांतर निरंतर द्रव्यवर्गणाओं के ऊपर ध्रुवशून्य वर्गणा है । (90/65) ।
धवला 14/5, 6, 89-90/पृष्ठ/पंक्ति धुवक्खंधणिद्देसो अंतदीवओ । तेण हेट्ठिम सव्ववग्गणओ धुवाओ चेव अंतरविरहिदाओ त्ति घेत्तव्वं । एत्तेप्पहुडि उवरि भण्णमाणसव्ववग्गणासु अगहणभावो णिरंतर मणुवट्टावेदव्वो । (64/1) । अंतरेण सह णिरंतरं गच्छदि त्ति सांतरणिरंतरदव्ववग्गणासण्णा एदिस्से अत्थाणुगया । (64/12) । एसा वि अगहणवग्गणा चेव, आहारतेजा-भासा-मण-कम्माणजोगत्तदो । (65/2) । अदीदाणागद वट्टमाणकालेसु एदेण सरूवेण परमाणुपोग्ग-लसंचयाभावादो धुवसुण्णदव्ववग्गणा त्ति अत्थाणुगया सण्णा । संपहि उक्कस्ससांतरणिरंतरदव्ववग्गणाए उवरि परमाणुत्तरो परमाणुपोग्गलक्खंधो तिसु वि कालेसु णत्थि । दुपदेसुत्तरो वि णत्थि । एवं तिपदेसुत्तरादिकमेण सव्वजीवेहि अणंतगुणमेत्तमद्धाणं गंतूण पढमधुवसुण्णवग्गणाए उक्कस्सवग्गणा होदि ।... एसा सोलसमी वग्गणा । सव्वकालं सुण्णभावेण अवट्ठिदा । = यह ध्रुवस्कंध पद का निर्देश अंतर्दीपक है । इससे पिछली सब वर्गणाएँ ध्रुव ही हैं अर्थात् अंतर से रहित हैं, यह उक्त कथन का तात्पर्य है । यहाँ से लेकर आगे कही जाने वाली सब वर्गणाओं में अग्रहणपने की निरंतर अनुवृत्ति करनी चाहिए । (64/1) । जो वर्गणा अंतर के साथ निरंतर जाती है, उसकी सांतर-निरंतर द्रव्यवर्गणा संज्ञा है । यह सार्थक संज्ञा है । (64/12) । यह भी अग्रहण वर्गणा ही है; क्योंकि यह आहार, तैजस्, भाषा, मन और कर्म के अयोग्य है । (65/2) । अतीत, अनागत और वर्तमान काल में इस रूप से परमाणु पुद्गलों का संचय नहीं होता, इसलिए इसकी ध्रुवशून्य द्रव्यवर्गणा यह सार्थक संज्ञा है । उत्कृष्ट सांतरनिरंतर द्रव्य वर्गणा के ऊपर एक परमाणु अधिक परमाणु पुद्गलस्कंध तीनों ही कालों में नहीं होता, दो प्रदेश अधिक भी नहीं होता, इस प्रकार तीन प्रदेश आदि के क्रम से सब जीवों से अनंतगुणे स्थान जाकर प्रथम ध्रुवशून्य द्रव्य वर्गणा संबंधी उत्कृष्ट वर्गणा होती है । यह सोलहवीं वर्गणा है जो सर्वदा शून्य रूप से अवस्थित है ।

अधिक जानकारी के लिये देखें वर्गणा - 1.7।


पूर्व पृष्ठ

अगला पृष्ठ

Retrieved from "https://www.jainkosh.org/w/index.php?title=सांतर_निरंतर_वर्गणा&oldid=132021"
Categories:
  • स
  • करणानुयोग
JainKosh

जैनकोष याने जैन आगम का डिजिटल ख़जाना ।

यहाँ जैन धर्म के आगम, नोट्स, शब्दकोष, ऑडियो, विडियो, पाठ, स्तोत्र, भक्तियाँ आदि सब कुछ डिजिटली उपलब्ध हैं |

Quick Links

  • Home
  • Dictionary
  • Literature
  • Kaavya Kosh
  • Study Material
  • Audio
  • Video
  • Online Classes

Other Links

  • This page was last edited on 21 February 2024, at 17:13.
  • Privacy policy
  • About जैनकोष
  • Disclaimers
© Copyright Jainkosh. All Rights Reserved
  • Powered by MediaWiki